Rozwój Kościoła w średniowieczu

513
Styl gotycki na przykładzie architektury katedr

W średniowieczu Kościół szybko się rozwijał i chrystianizował nowe ludy. Sprzyjały temu również nowo powstałe zakony. W tym czasie w sposób znaczący Kościół tworzył europejską kulturę, angażując się w życie religijne i społeczne.

W średniowieczu Kościół szybko się rozwijał. Za swój cel postawił sobie chrystianizację i wychowanie duchowe nowych ludów, między innymi:

  • Anglosasów – dzięki działalności mnichów benedyktyńskich w VI wieku
  • ludów germańskich – przez misje św. Bonifacego w VII wieku

Na ziemie słowiańskie chrześcijaństwo dotarło na przełomie IX i X wieku dzięki misjonarzom z Bizancjum. Szczególne znaczenie mieli bracia: św. św. Cyryl i Metody, zwani Apostołami Słowian. 

Życie Kościoła ubogaciło się przez powstanie licznych zakonów. Byli to między innymi:

  • benedyktyni – wspólnota powstała w VI wieku na Monte Cassino; dzięki ich działalności misyjnej chrześcijaństwo rozkrzewiło się po całej Europie; programem ich życia było hasło „Módl się i pracuj”; 
  • zakony rycerskie – powstały, aby bronić Grobu Pańskiego i wspomagać chrześcijan w Ziemi
  • Świętej; oprócz życia zakonnego prowadziły również działania wojskowe; należeli do nich między innymi: joannici, Krzyżacy i templariusze;
  • franciszkanie – założeni przez św. Franciszka w XII wieku; w swojej regule kładli szczególny nacisk na dobrowolne ubóstwo; ich hasłem jest „Pokój i dobro”;
  • dominikanie – założeni przez św. Dominika; za swój podstawowy cel przyjęli studiowanie i głoszenie Ewangelii; przeciwstawiali się herezjom oraz przyczyniali się do rozwoju teologii i filo- zofii na uniwersytetach (św. Tomasz z Akwinu).

Funkcja kulturotwórcza Kościoła:

Klasztory i kościoły były ośrodkami życia intelektualnego i artystycznego. Zajmowano się tam ręcznym kopiowaniem tekstów i tworzono pięknie ozdobione księgi (tak zwane manuskrypty). Zakładano również pierwsze biblioteki. Gromadzono książki i zapiski kronikarskie, dzięki którym dzisiaj możemy poznawać historię. Przykładem może być Kronika Wincentego Kadłubka. W związku z życiem liturgicznym rozwijał się śpiew gregoriański i teatr religijny, gdzie wystawiano między innymi misteria o Męce Pańskiej.

Działalność edukacyjna:

Pierwsze szkoły powstawały przy parafiach i przy katedrach. Na początku były nieliczne, zakładane głównie w miastach. Najpierw służyły celom kościelnym: kształcono tam przyszłych duchownych. Później zaczęto też przyjmować młodzież świecką, którą uczono czytać i pisać, a także wyjaśniano zasady wiary.

Zaangażowanie w rozwój gospodarczy:

Zakonnicy (szczególnie cystersi i benedyktyni) rozpowszechniali zdobycze cywilizacji w dziedzinie rolnictwa. Przy klasztorach uczono ludzi pracy na roli, ulepszania narzędzi, nawadniania pól, hodowli ryb i bydła. Uprawiano również nowe gatunki ziół, lecząc nimi okolicznych mieszkańców.

Działalność charytatywna:

Kościół był pierwszą instytucją charytatywną średniowiecza; do jego zadań społecznych należało wspieranie ubogich. Otaczał specjalną troską biednych i chorych, którzy nie mieli opieki. Dzięki zaangażowaniu Kościoła powstawały liczne hospicja, szpitale, przytułki.